Jednym z celów działań podjętych w ramach projektu Gospostrateg IX – ReActPlan jest wypracowanie modelowych rozwiązań w zakresie realizacji inwestycji publicznych, wpisujących się w ramy systemu planowania przestrzennego, bez konieczności tworzenia szczególnych wyjątków od powszechnie obowiązujących przepisów.
Identyfikacja specustaw i wstępne rozpoznanie
Rozpoznanie procesu realizacji inwestycji publicznych, w tym kluczowych z punktu widzenia państwa, rozpoczęto m.in. od analizy trybu przewidzianego w tzw. specustawach. Już na wstępie badań sama identyfikacja ustaw specjalnych okazała się problematyczna, ponieważ nie są one w żaden sposób usystematyzowane.
Wstępne rozpoznanie
Według przyjętej metody rozpoznano 54 specustawy, które pogrupowano tematycznie. Wyselekcjonowano z nich 22 akty dotyczące usprawnień procesu inwestycyjno-budowlanego i poddano je dalszej pogłębionej analizie. Większość specustaw dotyczących procesu inwestycyjno-budowlanego reguluje zasady lokalizacji inwestycji z zakresu szeroko rozumianej infrastruktury, w szczególności o charakterze liniowym (drogi, kolej, sieci techniczne, itp.). Część z nich jednak dotyczy także pojedynczych przedsięwzięć stanowiących indywidulane, punktowe realizacje obiektów budowlanych.
Analiza procesu realizacji inwestycji publicznych
Analiza specustaw dotyczących procesu inwestycyjno-budowlanego wykazała, że większość z nich opiera się na podobnym schemacie postępowania, zakończonym wydaniem decyzji (bądź uchwały) lokalizacyjnej lub zezwolenia na realizację przedsięwzięcia.

W ramach badania szczegółowo przeanalizowano cechy wspólne oraz prerogatywy wpływające na atrakcyjności i efektywność stosowania ustaw specjalnych. Zbadano szereg zagadnień, w tym m.in., jakie są poszczególne etapy procedur, kto w nich uczestniczy, jakie terminy obowiązują zarówno inwestora jak i instytucje decyzyjne, a także które przepisy powszechne nie obowiązują w przypadku realizacji przedsięwzięć na mocy specustaw.
Specustawy vs. system planowania przestrzennego
Specustawy dotyczące procesu inwestycyjno-budowlanego opierają się na wyjątkowym w stosunku do ogólnych przepisów trybie lokalizacji lub/i realizacji przedsięwzięć. Zawarte w nich regulacje w różnym stopniu upraszczają i przyspieszają proces inwestycyjny, co decyduje o atrakcyjności danych rozwiązań z punktu widzenia inwestorów.
Proces realizacji inwestycji w trybie specustaw w istotny sposób rzutuje na planowanie przestrzenne, w tym na poziomie sublokalnym. Niekiedy skutkuje dezaktualizacją rozwiązań przyjętych w obowiązujących już dokumentach planistycznych, np. miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.
Regulacje prawne
Ilość funkcjonujących ustaw specjalnych i sukcesywne ustanawianie nowych aktów prawa tego typu świadczy o tym, że powszechnie obowiązujące prawo w tym zakresie jest niewystraczające. Część regulacji utrwaliła się w obiegu prawnym i jest stosowana wręcz jako tryb podstawowy, np. rozwiązania przyjęte w specustawie drogowej. Potwierdza to potrzebę zmian systemu planowania przestrzennego, celem poprawy efektywności powszechnie obowiązujących regulacji prawnych, jak również umożliwienia koordynacji działań na poszczególnych szczeblach.
Modelowe rozwiązania
Opracowanie modelowych rozwiązań w zakresie realizacji inwestycji publicznych, wpisujących się w ramy systemu planowania przestrzennego, oparto na aspektach świadczących o atrakcyjności danych rozwiązań, mając jednocześnie na uwadze spójność całego sytemu oraz efektywność zarządzania i gospodarowania przestrzenią, zintegrowanego na wszystkich szczeblach.






