Strona główna
irmir logo ministerstwo rozwoju i technologii uek logo

Jednym z celów działań podjętych w ramach projektu Gospostrateg IX – ReActPlan jest wypracowanie modelowych rozwiązań w zakresie realizacji inwestycji publicznych, wpisujących się w ramy systemu planowania przestrzennego, bez konieczności tworzenia szczególnych wyjątków od powszechnie obowiązujących przepisów.

Identyfikacja specustaw i wstępne rozpoznanie

Rozpoznanie procesu realizacji inwestycji publicznych, w tym kluczowych z punktu widzenia państwa, rozpoczęto m.in. od analizy trybu przewidzianego w tzw. specustawach. Już na wstępie badań sama identyfikacja ustaw specjalnych okazała się problematyczna, ponieważ nie są one w żaden sposób usystematyzowane.

Wstępne rozpoznanie

Według przyjętej metody rozpoznano 54 specustawy, które pogrupowano tematycznie. Wyselekcjonowano z nich 22 akty dotyczące usprawnień procesu inwestycyjno-budowlanego i poddano je dalszej pogłębionej analizie. Większość specustaw dotyczących procesu inwestycyjno-budowlanego reguluje zasady lokalizacji inwestycji z zakresu szeroko rozumianej infrastruktury, w szczególności o charakterze liniowym (drogi, kolej, sieci techniczne, itp.). Część z nich jednak dotyczy także pojedynczych przedsięwzięć stanowiących indywidulane, punktowe realizacje obiektów budowlanych.

Analiza procesu realizacji inwestycji publicznych

Analiza specustaw dotyczących procesu inwestycyjno-budowlanego wykazała, że większość z nich opiera się na podobnym schemacie postępowania, zakończonym wydaniem decyzji (bądź uchwały) lokalizacyjnej lub zezwolenia na realizację przedsięwzięcia.

schemat1.jpeg

W ramach badania szczegółowo przeanalizowano cechy wspólne oraz prerogatywy wpływające na atrakcyjności i efektywność stosowania ustaw specjalnych. Zbadano szereg zagadnień, w tym m.in., jakie są poszczególne etapy procedur, kto w nich uczestniczy, jakie terminy obowiązują zarówno inwestora jak i instytucje decyzyjne, a także które przepisy powszechne nie obowiązują w przypadku realizacji przedsięwzięć na mocy specustaw.

Specustawy vs. system planowania przestrzennego

Specustawy dotyczące procesu inwestycyjno-budowlanego opierają się na wyjątkowym w stosunku do ogólnych przepisów trybie lokalizacji lub/i realizacji przedsięwzięć. Zawarte w nich regulacje w różnym stopniu upraszczają i przyspieszają proces inwestycyjny, co decyduje o atrakcyjności danych rozwiązań z punktu widzenia inwestorów.

Proces realizacji inwestycji w trybie specustaw w istotny sposób rzutuje na planowanie przestrzenne, w tym na poziomie sublokalnym. Niekiedy skutkuje dezaktualizacją rozwiązań przyjętych w obowiązujących już dokumentach planistycznych, np. miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.

Regulacje prawne

Ilość funkcjonujących ustaw specjalnych i sukcesywne ustanawianie nowych aktów prawa tego typu świadczy o tym, że powszechnie obowiązujące prawo w tym zakresie jest niewystraczające. Część regulacji utrwaliła się w obiegu prawnym i jest stosowana wręcz jako tryb podstawowy, np. rozwiązania przyjęte w specustawie drogowej. Potwierdza to potrzebę zmian systemu planowania przestrzennego, celem poprawy efektywności powszechnie obowiązujących regulacji prawnych, jak również umożliwienia koordynacji działań na poszczególnych szczeblach.

Modelowe rozwiązania

Opracowanie modelowych rozwiązań w zakresie realizacji inwestycji publicznych, wpisujących się w ramy systemu planowania przestrzennego, oparto na aspektach świadczących o atrakcyjności danych rozwiązań, mając jednocześnie na uwadze spójność całego sytemu oraz efektywność zarządzania i gospodarowania przestrzenią, zintegrowanego na wszystkich szczeblach.

Slide
Projekt pt. "Nowy model regionalnego i miejscowego planowania przestrzennego dla zapewnienia odporności i bezpieczeństwa struktury przestrzennej Polski w kontekście współczesnych wyzwań rozwojowych" współfinansowany ze środków Narodowego Centrum Badań i Rozwoju w ramach Strategicznego Programu Badań Naukowych i Prac Rozwojowych "Społeczny i gospodarczy rozwój Polski w warunkach globalizujących się rynków" - GOSPOSTRATEG IX, realizowany przez Konsorcjum w składzie: Instytut Rozwoju Miast i regionów (Lider Konsorcjum), Ministerstwo Rozwoju i Technologii oraz Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie (Umowa Nr GOSPOSTRATEG9/0015/2022 zawarta w dniu 14.07.2023 r.).